Τρίτη, 16 Δεκεμβρίου 2014

Χριστούγεννα στη Γελανδία

Υπόθεση
Καθώς οι γιορτές πλησιάζουν, ο Αϊ-Βασίλης αναρρώνει ακόμα από ένα περσινό ατύχημα που τον άφησε να κουτσαίνει και να αναποδογυρίζει τις συλλαβές στις λέξεις. Στο πλάι του βρίσκεται ο Κάλι Καλ ο καλικάντζαρος, που τον περιποιείται με καταπλάσματα, αφεψήματα μνήμης και καρπούς από το Δέντρο της Αγάπης. Οι υπόλοιποι καλικάντζαροι έχουν αγανακτήσει με την κατάσταση αυτή και αποφασίζουν να δράσουν, ακολουθώντας το καταχθόνιο σχέδιο μιας μυστικής οργάνωσης. Τα πράγματα τότε πάνε από το κακό στο χειρότερο: η σκόνη του γέλιου -συστατικό απαραίτητο για κάθε δώρο- εξαφανίζεται και όταν ο άγιος αναλαμβάνει να βρει ποιος την έκλεψε, τον συλλαμβάνουν και τον φυλακίζουν! Θα καταφέρει άραγε η σύσκεψη των Αγιοβασίληδων όλου του κόσμου να ανατρέψει την κατάσταση, ή θα επικρατήσουν οι δυνάμεις του κακού, που θέλουν τα παιδιά να παίζουν μόνο με πολεμικά παιχνίδια;

Χαρακτηριστικά
Εκδότης: Λιβάνης
Συγγραφέας: Αναστασία Ευσταθίου
Εικονογράφηση: Γιώργος Δημητρίου
ISBN: 978-960-14-2090-5
Έτος 1ης Έκδοσης: 2009
Σελίδες: 67
Τιμή: περίπου 10 ευρώ
Ηλεκτρονική αγορά εδώ
Τάξεις: Δ', Ε'

Ευχαριστούμε τη συγγραφέα για την προσφορά ενός αντιτύπου στη βιβλιοθήκη της τάξης μας!

Κριτική
Διασκεδαστική χριστουγεννιάτικη περιπέτεια που παντρεύει με όμορφο τρόπο στοιχεία της λαϊκής παράδοσης με τη σύγχρονη τεχνολογία. Η γραφή είναι απλή και χωρίς ασάφειες, ενώ η δράση συνεχής, ώστε το ενδιαφέρον των νεαρών μαθητών να παραμένει αμείωτο. Το παραμυθιακό στοιχείο είναι έντονο και μας προστατεύει από την αγωνία, ακόμα και όταν τα γεγονότα εξελίσσονται αρνητικά: ο αναγνώστης δεν αμφιβάλλει καθόλου ότι με κάποιον τρόπο στο τέλος όλα θα πάνε καλά! Το κείμενο χωρίζεται σε 12 κεφάλαια (έκτασης 1-4 σελίδων) και διαβάζεται χωρίς να κουράζει, κάτι στο οποίο συμβάλλει και η πολύχρωμη, πανταχού παρούσα εικονογράφηση. Το βιβλίο προτείνεται κυρίως σε παιδιά των μεσαίων τάξεων του Δημοτικού, αλλά λόγω θέματος μπορεί να διαβαστεί ευχάριστα και από μεγαλύτερους.

  • Ωραία γραφή, ενδιαφέρον θέμα
  • Αρμονικό πάντρεμα λαϊκής παράδοσης και τεχνολογίας
  • Χρήσιμα μηνύματα συνεργασίας χωρίς διδακτισμό
  • Προσεγμένη έκδοση, μεγάλο μέγεθος, σκληρό εξώφυλλο

  • Κάποιες υπερβολές στο τρίτο μέρος ίσως μεταδίδουν αντικρουόμενα μηνύματα

Αξίες - Θέματα
Χριστούγεννα, Παραμύθι, Φιλία, Καλικάντζαροι, Συνεργασία, Διαφορετικότητα

Εικονογράφηση
Πολύχρωμες δισέλιδες ζωγραφιές σε κάθε κεφάλαιο, μας βοηθούν να παρουσιάσουμε την ιστορία και σε μικρότερα παιδιά. Η αισθητική των εικόνων δεν συμβαδίζει πάντα με του κειμένου, ενώ οι δυνατότητες που αυτό προσφέρει, έχω την εντύπωση ότι δεν αξιοποιούνται στο έπακρο.
Απόσπασμα
Οι άλλοι καλικάντζαροι δεν έκρυβαν την αντιπάθειά τους για τον Κάλι και τον άγιο. Η ομάδα Τουσπρώχνω και η ομάδα Τουστραβάω δεν πριόνιζε πια το Δέντρο της Αγάπης που κρατούσε τη Γη.

«Ο Αϊ-Βασίλης φταίει για όλη  μας τη δυστυχία. Φτου!» είπε ένας κακομούτσουνος μια μέρα.
«Ναι, ναι, αυτός ο χοντρομπαλάς, ο φαταούλας κοκκινομούρης άγιος», απάντησε ένας άλλος, πλακουτσομύτης, φυσώντας με δύναμη τη μύτη του μέσα στα δάχτυλά του.

«Μας ξελόγιασε και τα παιδιά μας. Πού τα χάνεις, πού τα βρίσκεις, όλη τη μέρα στη σπηλιά του Κάλι Καλ να φτιάχνουν δωράκια. Ακούς εκεί δωράκια!» βροντοφώναξε ο πιο δυνατός απ’ όλους, ο Μανδραμπούλος, ο αρχηγός τους. Του φαινόταν αδιανόητο η γενιά των καλικαντζάρων να υπηρετεί τα παιδιά των ανθρώπων.

«Μας τη δίνουν τα δωράκια!» είπαν οι Τουσπρώχνω εν χορώ.

«Μας τη δίνουν τα δωράκια!» επανέλαβαν οι Τουστραβάω πιο δυνατά ακόμα.

«Κι από πάνω τρυγάνε καθημερινά το Δέντρο της Αγάπης, κουβαλώντας του καλάθια με αγκαθωτά αγαπουλίνια, αυτά τα αηδιαστικά φρούτα σε σχήμα καρδιάς. Μπλιαχ!» συμπλήρωσε με οργή ο Μανδραμπούλος κλοτσώντας το χώμα.  

«Το πολύ το Κύριε ελέησον το βαριέται και ο Θεός», πετάχτηκε ένας κατάμαυρος πλατυπόδης από την ομάδα Τουσπρώχνω. Έβαλε το χέρι πάνω στον ώμο του Μανδραμπούλου και πρόσθεσε: «Αρχηγέ, λάβε τα μέτρα σου, γιατί δε μας βλέπω καλά. Μου μυρίζει πολλή καλοσύνη εδώ πέρα και δε μου αρέσει καθόλου».

«Πλησιάζουν Χριστούγεννα και το Δέντρο της Αγάπης δε λέει να πέσει» αγανάκτησε ένας κοκαλιάρης.

«Και πού ακούθτηκε να ζει ο Άγιοθ Βαθίληθ παρέα με ένα καλικάνδαρο θτη θπηλιά του; Αυτό είναι πρωτάκουθτο», σχολίασε μια ψευδή καλικαντζαρίνα.

Ο Μανδραμπούλος κούνησε το κεφάλι σαν να συμφωνούσε με όλα όσα λέγονταν και είπε: «Μη φοβάσαι, Κάκη Καν, λίγα είναι τα ψωμιά του άγιου. κι ακόμα πιο λίγα του Κάλι Καλ, του καλλιτέχνη μας. Έχω τα σχέδιά μου, μην ανησυχείτε».
Σχόλιο
Πολλοί είναι οι συγγραφείς παιδικής λογοτεχνίας που έχουν επιχειρήσει να συμπεριλάβουν τη νέα τεχνολογία στα βιβλία τους, σπάνια όμως συναντάμε τις ΤΠΕ να εντάσσονται σε μια ιστορία τόσο άφοβα και με τόσο φυσικό τρόπο. Η καλή χρήση της τεχνολογίας προβάλλεται σε αρκετά σημεία, αφού π.χ. βλέπουμε το διαδίκτυο να πρωτοστατεί ως μέσο άντλησης πληροφοριών (σ.24), αλλά και το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο να συμβάλλει στην κυκλοφορία των ειδήσεων (σ.34), φέρνοντας τα παιδιά όλου του κόσμου πιο κοντά. Κάπως έτσι, ο Γιόχαν από την Αυστρία και ο Μάτος Αλατιέρας από την Ισπανία, συμβάλουν ο καθένας στο μέτρο των δυνατοτήτων του ώστε να βρεθεί και να απελευθερωθεί ο αγαπημένος Άγιος, παραδίδοντας στους αναγνώστες και ένα μήνυμα συνεργασίας. Προς την ίδια κατεύθυνση οδηγεί και η εγκάρδια συνεννόηση των Αγιοβασίληδων. Όλα τα παραπάνω, συνθέτουν τελικά ένα ηχηρό μήνυμα: πως υπάρχουν κοινές αξίες στη βάση των οποίων η ανθρωπότητα μπορεί να βαδίσει ειρηνικά. Και επίσης, πως η πολιτισμική ποικιλότητα και η τεχνολογία δεν είναι υποχρεωτικά έννοιες ανταγωνιστικές, αρκεί η όποια πρόοδος να υπηρετεί το καλό της ανθρωπότητας (σ.59) και όχι το κέρδος (π.χ. μικροτσίπ κατά του γέλιου).

απόδραση στο Rambo III (πηγή)
Στο τρίτο μέρος του βιβλίου που ξεκινάει με την επιχείρηση απελευθέρωσης του Αϊ-Βασίλη, η ομοιογένεια της ιστορίας μοιάζει να κλονίζεται: εικόνες που παραπέμπουν σε χολιγουντιανή ταινία δράσης, αλλοιώνουν ως έναν βαθμό την παραμυθιακή ατμόσφαιρα των προηγούμενων κεφαλαίων. Χαρακτήρες - υπερήρωες εμφανίζονται πάνω σε εντυπωσιακά οχήματα και χρησιμοποιούν φαγητά - υπερόπλα σε μια σειρά από ενέργειες που θα μπορούσαν και να λείπουν... Συγκεκριμένα, μέσα σε λίγες σειρές παρελαύνουν μπροστά στα μάτια μας ένα πυρηνικό βαγόνι, ένα έλκηθρο που σέρνουν τεράστιες πολικές αρκούδες, ένα μαγικό σπρέι εξαφάνισης, εκκωφαντικές σειρήνες, αναδιπλούμενες οροφές με πυροβόλα και διαδοχικές βροχές από πουτίγκες, τσίλι, κρέμα γάλακτος, καρμπονάρες και κέικ εναντίον των "κακών". Όλα αυτά μπορεί να ενισχύουν το πανηγυρικό κλίμα της νίκης, ταυτόχρονα όμως δεν ξεφεύγουν από την υπερβολή και κάπου θυμίζουν λίγο ταινίες τύπου Ράμπο. Μήπως είναι τελικά οξύμωρο, ακόμα κι αν κανόνια και μυδραλιοβόλα έχουν γεμίσει με γλυκά, να απαιτείται μια πολεμική σκηνή για να επικρατήσουν οι ειρηνιστές επί των πολεμοχαρών αντιπάλων τους;
Ο βασιλιάς της Γελανδίας φυλακισμένος δίπλα στον Αϊ-Βασίλη
- από εκδήλωση της βιβλιοθήκης του Κολλεγίου Αθηνών (Πηγή)
Χρήση στην Τάξη
Στο μάθημα της Γλώσσας, μια εύκολη και διασκεδαστική δραστηριότητα θα ήταν να προσπαθήσουμε και μεις να μιλήσουμε σαν τον Αϊ-Βασίλη του βιβλίου, αναποδογυρίζοντας τις συλλαβές και στέλνοντας μπερδεμένα μηνύματα προς τους συμμαθητές μας. 

Αρκετές σκηνές είναι πολύ θεατρικές και προσφέρονται για παντομίμα, όπως εκείνη με τον άγιο στη φυλακή να σκέφτεται το σπίτι του (σ. 36). Από το συγκεκριμένο επεισόδιο, η Β΄ τάξη του ολοημέρου στο σχολείο μας, κατασκεύασε ένα μικρό σκηνικό από πλαστελίνη...
Στα πλαίσια άλλων μαθημάτων (Θρησκευτικά, Ξένες Γλώσσες), η Λίγκα των Αγιοβασίληδων που συνεδριάζει στο βιβλίο, μπορεί να μας εμπνεύσει να παρουσιάσουμε (με τραγούδια, πληροφορίες, ζωγραφιές, μικρές ιστορίες, κατασκευές, κλπ.) κάποιες εναλλακτικές απεικονίσεις του Αϊ-Βασίλη απ' όλο τον κόσμο, όπως τον Father Christmas, τον Weihnachtsmann, τον Santa Claus, τον Σβάτι Μίκαλας (Svatý Mikuláš), τον Περ Νοέλ (Père Noël), τον Παππού χιονιά (Дед Мороз), αλλά και παρόμοιες παραδοσιακές μορφές που φέρνουν δώρα, όπως τον Χοτεϊόσο (ほていおしょ) από την Ιαπωνία, τον Ντουν Τσε Λάο Ρεν, (Sheng Dan Lao Ren - 圣诞老人) από την Κίνα και τη Ιταλίδα μάγισσα Μπεφάνα (Befana)!

Ακόμα περισσότερες ιδέες (όπως δημιουργία παζλ) για να αξιοποιήσουμε το βιβλίο, μας δίνει το παρακάτω βίντεο, επιμελημένο από την ίδια τη συγγραφέα που πάντα πλαισιώνει τις δημιουργίες της με πλήθος παιχνιδιών και δραστηριοτήτων!

Share/Bookmark